Leerplankader Geschiedenis
In het najaar van 2025 heeft de SLRO de opdracht gegeven tot het ontwikkelen van een leerplankader (LPK) voor het vak Geschiedenis in het christelijk-reformatorisch basisonderwijs.
Hoe geven we het vak geschiedenis betekenis?
(Het Leerplankader Geschiedenis is te downloaden onderaan deze pagina).
Hoe geven we het vak geschiedenis betekenis in het christelijk-reformatorisch basisonderwijs? Onder andere die vraag stond centraal in een reeks van vijf bijeenkomsten waarin een diverse werkgroep samen nadacht over een nieuw leerplankader (LPK) voor het vak Geschiedenis. In opdracht van de SLRO begeleidden Gerrald van Beek en Lidianne Mijnheer (Driestar educatief) dit traject, waarin onderwijsprofessionals van Driestar educatief en KOC en een zestal leerkrachten hun kennis en ervaring bundelden.
Onderwijsprofessionals van Driestar educatief en KOC en een zestal leerkrachten bundelden hun kennis en ervaring.
Een betekenisvolle start
De eerste bijeenkomst werd geopend met Psalm 78, waarin onder andere gesproken wordt over het belang van ‘doorgeven’ van wat we gehoord hebben, wat we weten en wat ons verteld is. Geschiedenis draait niet alleen om feiten uit het verleden, maar ook om het vertellen van Gods trouw – met als doel dat de leerlingen hun hoop op Hem stellen. Artikel 13 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis over Gods voorzienigheid en Zijn regering van alle dingen schrijft hier treffend over.
Tijdens andere bijeenkomsten is nagedacht over het verlangen van het volk naar een aardse koning en de gevolgen daarvan, met als les dat afwijken van Gods weg geen zegen brengt, zie 1 Samuël 8:10–18; over verantwoordelijkheid en verantwoording, en trouw zijn in de taak die God geeft, zie Lukas 12:41–48; en over het zoeken naar wijsheid als verborgen schat, luisteren en handelen vanuit de vreze des Heeren, zie Spreuken 2:1–6.
…dat in deze wereld niets geschiedt zonder Zijn ordinantie. (NBG art. 13)
Verschillende perspectieven, één doel
De kracht van de werkgroep zat in de diversiteit aan deelnemers. Praktijkervaring werd ingebracht en er werd benadrukt hoe belangrijk het is om leerlingen te enthousiasmeren. “De methode is een leidraad, geen doel op zich,” klonk het meerdere keren. Maar ook is uitgebreid nagedacht over de ‘waarom’-vraag: waarom geven we geschiedenis en wat betekent dit voor persoonsvorming en burgerschap? Daarnaast is kritisch gekeken naar landelijke ontwikkelingen, zoals de nieuwe kerndoelen; helaas geven de kerndoelen geen expliciete aandacht voor bijvoorbeeld de rol van het christendom en de kerk in de geschiedenis.
Waarom geven we geschiedenis en wat betekent dit voor persoonsvorming en burgerschap?
Van ideeën naar kaders
Tijdens de bijeenkomsten groeide het gesprek van verkenning naar verdieping. Op basis van een enquête en gezamenlijke discussies werden thema’s uitgewerkt als visie, inhoud en didactiek. Een belangrijk uitgangspunt dat breed werd gedragen, is dat geschiedenis leerlingen helpt om de wereld te begrijpen – in het verleden én in het heden. Daarbij is aandacht voor kennis essentieel, maar ook voor vaardigheden zoals kritisch denken en het werken met bronnen. De leerkracht speelt hierbij een sturende rol, onder andere door het vertellen van verhalen en het inzetten van betekenisvolle ‘beeldvormers’.
Kijken met twee ogen
Een kenmerkend element van het leerplankader is de visie op Gods hand in de geschiedenis. De werkgroep verwoordde dit zorgvuldig: God draagt en leidt de geschiedenis naar de komst van Zijn Koninkrijk, maar het past ons niet om precies aan te wijzen waar en hoe Hij ingrijpt. Voor het onderwijs betekent dit dat leerlingen leren kijken met twee perspectieven: het geloofsperspectief (waarin Gods voorzienigheid centraal staat) én het historische perspectief (met aandacht voor feiten, bronnen en context).
In het vertellen van verhalen uit het verleden ontdekken leerlingen sporen van betekenis voor vandaag.
Toewerken naar een gezamenlijk resultaat
In de latere bijeenkomsten werd het leerplankader verder geconcretiseerd. Onderwerpen werden verdeeld over tijdvakken, kaders werden aangescherpt en teksten herschreven. Conceptteksten werden besproken, feedback verwerkt en aanbevelingen geformuleerd. Tegelijk was er ruimte voor reflectie op het proces. Het proces vroeg om scherpte en soms ook om geduld, maar werd door de deelnemers als waardevol ervaren; ze waardeerden de open sfeer, waarin ruimte was voor verschillende inzichten en waarin daadwerkelijk samen gebouwd werd aan iets nieuws.
Een stevige basis voor de toekomst
Met het hier te downloaden Leerplankader Geschiedenis ligt er nu een fundament voor geschiedenisonderwijs op het christelijk-reformatorisch basisonderwijs. Het biedt richting voor onderwijs dat niet alleen kennis overdraagt, maar ook bijdraagt aan de vorming van leerlingen. Ook kan het dienen als basis voor nieuwe methodes, of als toetsingskader voor bestaande materialen.
Uw feedback is belangrijk
We zijn ons er van bewust dat er nog ruimte is voor verdere uitwerking en verbetering.
Met uw feedback kunnen we het LPK Geschiedenis verder aanscherpen en nog beter laten aansluiten bij wat er nodig is in uw school.
Denkt u met ons mee?
Uw feedback wordt zeer op prijs gesteld en kunt u mailen naar info@slro.nl